كۆرۈش: 427|ئىنكاس: 0

بۆرتالا ھەققىدە

[ئۇلانما كۆچۈرۈش]

14

تېما

1

دوستلىرىم

77

جۇغلانما

رەسمىي ئەزا

Rank: 2

يوللىغان ۋاقتى 2014-9-13 17:47:00 |ھەممە قەۋەتنى كۆرۈش
بورتالا ھەققىدە
  a: F  K8 l. ?/ L! y
بۆرتالا شەھىرى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايوننىڭ غەربىي شىمالىي قىسمىغا جايلاشقان، قازىقىستان جۇمھىريتى بىلەن چىگرىلىشىىدۇ.چىگرا ئۇزۇنلىق9500 كىلومىتېر، ئاپتۇنۇم رايوننىڭ مەركىزى ئۈرۈمچى بىلەن 524 كىلومىتىر كېلىدۇ. شىنجاڭدىكى داڭلىق ئاسىيا- ياۋرۇپا غەربىي كۆۋرىكىنىڭ باش تۈۋرىكى . دۆلەتلىك بىرىنجى دەرىجىلىك پورت— ئالا تاغ ئېغىزى پورتى بۆرتالاغا جايلاشقان. بۆرتالا  شەھىرى بۆرتالا مۇڭغۇل ئاپتۇنۇم ئوبلاستىنىڭ مەركىزى، قۇرلۇش ئارميسى 5- شىسى مۇشۇ يەرگە جايلاشقان، پۇتۇن ئوبلاستنىڭ سىياسىي ، ئىقتىسادىي، مەدەنىيەت مەركىزى. شەھەردە ئۈچ بازار، ئىككى يېزا، ئۈچ كوچا باشقۇرۇش باشقارمىسى، دۆلەتلىك چارۋىچىلىق مەيدانى ، بەش ئارمىيە مەيدانى بار، مەمۇرىي رايوننىڭ ئۇمۇمىي كۆلىمى 7790 كۇۋادىرات كىلومىتىر ، ئۇمۇمىي نۇپۇس 260مىڭ 37 ، بۇنىڭ ئىچىدە ئاز سانلىق مىللەتلەر 80 مىڭ، پۇتۇن نۇپۇسنىڭ % 33.4 نى ئگەللەيدۇ.5 r/ P) `5 @! H+ V0 X
شەھەر بايانى: Q9 J! K: T3 W$ x% n
   77777.JPG
& ^. l& Q  h$ H$ z( W
  بورتالا شەھىرى / R. R: z# I; o, l
بورتالا قازىقىستان جۇمھىريتى بىلەن چىگرىلىشىىدۇ، قۇرلۇش ئارميسى 5- شىسى مۇشۇ يەرگە جايلاشقان،  بۆرتالا شەھىرى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايوننىڭ غەربىي شىمال قىسمىغا ، ئېبىنۇر كۆلىنىڭ غەربىگە، تەڭرىتاڭنىڭ غەربىي بۆلىكى شىمالىي يۆنىلىشىگە، جۇڭغار ئويمانلىقىنىڭ غەربىي جەنۇبىغا جايلاشقان، شەرقى ۋە شەرقى ۋە شەرقى شىمال قىسمى جىڭ ناھىيسىنىڭ يېنىدا، شىمالىي ئالاتاۋ ئېغىزى قازىغسىتان بىلەن چىگرىلىشىدۇ، چېگرا ئۇزۇنلىقى 9500 كىلومېتىر.  ئاپتۇنۇم رايوننىڭ مەركىزى ئۈرۈمچى بىلەن 524 كىلومىتىر كېلىدۇ. شەھەردە ئىككى بازار، ئىككى يېزا، ئۈچ كوچا باشقۇرۇش باشقارمىسى، دۆلەتلىك چارۋىچىلىق مەيدانى ، بەش ئارمىيە مەيدانى بار، مەمۇرىي رايوننىڭ ئۇمۇمىي كۆلىمى 7790 كۇۋادىرات كىلومىتىر ، ئۇمۇمىي نوپۇس 260 مىڭ 37.4  موڭغۇل، خەنزۇ، ئۇيغۇر، قازاق بولۇپ 31 مىللەت بار. 2001- يىلى ئىشلەپچىقىرىش ئۇمۇمىي قىممىتى  49 مىرلىياد 19 مىڭ، مالىيە كىرىمى 6 مىرلىياد 7 مىڭ، ئۇمۇمىي مەبلەغ 28 مىرلىياد 49 مىڭ، پارچە تىجارەت كىرىمى 15 مىرلىياد 67 مىڭ، دېھقانلارنىڭ ئوتتۇرچە ھېساب بىلەن   كېشى بېشىغا توغرا كېلدىغان كىرىمى 8526، شەھەر بازارلاردىكى كىشلەرنىڭ ئوتتۇرچە ھېساب بىلەن كىشى بېشىغا توغرا كېلدىغان كىرىمى  15288.0 y$ L: ^' ^% |; N1 }
بورتالا شەھىرنىڭ جەنۇبىي شىمال ئۇزۇنلىقى 11700.5 مېتىر، شەرقىي غەرىپ ئۇزۇنلىقى 16400.4 مېتىر. تېرىلغۇ يەر ئۇمۇمىي كۆلىمى 34 گىكتار، ئاشلىق ئۇمۇمىي كۆلىمى22.33 گىكتار، ئىقتىسادىي تېرىلغۇ يەر ئۇمۇمىي كېرىمى 19.34 گىكتار. سۇ بايلىقى 12 مىرلىياد 12 مىڭ كۇب مېتىر، ئورمانلىق كۆلىمى 208 مىليون 6 مىڭ گېكتار، يايلاق كۆلىمى 567مىليون 45 مىڭ گىكتار ، ئاساسلىق ئىقتىسدادىي تېرىلغۇسى ، پاختا، قىزىلچا، ئاساسلىق تەبىئىي  كان بايلىقى ھاك تاش، گىرانىت تاش، سېلانتىس، مىس رۇدىسى، تۆمۈر رۇدۇسى، سۈر تاش، مەرمەر تاش، سىڭىر تاش، كۇۋارتىس قاتارلىقلار..
! R! o& V, R2 L- Z8 bتارىخي تەرەققىيات
( X+ W7 Y$ u% k3 z9 S5 A/ p    777.JPG
: p# B$ j; }4 X
بورتالا ئۇزاق تارىخقا ئىگە بولۇپ، مىلادىيدىن ئىلگىرى 658- يىلى تاڭ دەۋرىدە مەركەز بۆرتالنى قاش دەريانىڭ نازارەت ئورگىنى قىلىپ ، ئوتتۇرا تۈزلەڭلىك بىلەن يېقىن ئالاقىنى ساقلاپ كەلگەن . بورتالا موڭغۇل تىلى بويىچە " كۈمۈشرەڭ يايلاق" دېگەن مەنىنى بىلدۇرىدۇ. 1920-يىلى بورتالا ناھىيسى قۇرۇلۇپ، 1985- يىلى ناھىيسى شەھەر قىلىپ ئۆزگەرتىلگەن . 1989- يىلى مەركەز ئېچۋېتىلگەن شەھەر قىلىپ بېكتكەن. ئېچۋېتىلگەندىن كېيىن ، جۇڭگۇنىڭ غەربىي قىسمىدىكى تاشيول ۋە تۆمۈر يول بويىچە  بردىنبىر ئېچۋېتىلگەن پورت بولۇپ قالغان. 1992- يىلى مەركەز بۆرتالانىڭ چېگرا دۆلەتلەر بىلەن ئىقتىسادىي ھەمكارلىق ئورنىتىشنى تەستىقلىغان.
; ]+ d2 b3 g3 |0 ]" F1 B6 N& B$ Cمەمۇرىي رايون پىلانى ! {; v& k9 _4 i1 F
  
# V8 w3 N4 z' u/ Kبۆرتالادا 4 كوچا باشقۇرۇش باشقارمىسى، 3 بازار، 2 كەنىتى    بار.  چىڭدېلى كوچا باشقارمىسى : ۋاكالەت نۇمۇرى: 652701001،  چاڭچېڭ مەھەللىسى، جېشىن مەھەللىسى، ئىتپاق شىمالىي مەھەللىسى، تىنىچلىق مەھەللىسى.  گۇلۇمتۇ كوچا باشقارمىسى : ۋاكالەت نۇمىرى: 652701002 ، ئالغا مەھەللىسى، دوستلۇق مەھەللىسى، مەدەنىيەت مەھەللىسى، ئنتىلىش مەھەللىسى.  قېركونجو كوچا باشقۇرۇش باشقارمىسى: ۋاكالەت نۇمىرى : 652701003، بېيجىڭ غەربىي يىلى مەھەللىسى، چاڭجىياڭ يولى مەھەللىسى، قۇرلۇش يولى مەھەللىسى، خوڭچاۋ مەھەللىسى.  چېڭنەن كوچا باشقارمىسى:  ۋاكالەت نۇمۇرى: 652701004، ھاك خۇمدان مەھەللىسى، بېڭخىې مەھەللىسى .  شويىڭپەن بازىرى : ۋاكالەت نۇمۇرى: 652701100 . 32 كەنىت كومىتىتى بار. دالتو بازىرى : ۋاكالەت نۇمۇرى: 652701101 ، 38   كەنىت كومىتېت بار.  ئۇتبۇلاق بازىرى: ۋاكالەت نۇمۇرى: 652701102 ، 24 كەنىت كومىتېتى بار. چىڭدېلى كەنتى؛ ۋاكالات نۇمۇرى: 652701200، 24 يىزا كومىتېت بار.  بېلىن خارمودۇن يېزىسى: ۋاكالەت نۇمۇرى: 622701201، 15 يىزا كومىتېت بار.. 9 T; |! L- q4 y7 {  D' C4 n
تەبىي مۇھىت5 x5 H5 i- \4 m0 f  k5 ]
  جۇغراپىيلىك سۇ رايونى
8 W, x& l* A/ M' Pبورتالا ئالاتاۋ تاغ ئېغىزى بىلەن گاڭجىگې تېغىنىڭ ئوتتۇرسىدىكى قىيپاش ئويمانلىق، بورتالا دەريا قىرغىقى ، غەربىي يەر قەۋىتى ئېگىز، شەرقىي قىسمى تۆۋەن، ئېگىز، ئوتتۇرا تاغ پەلەمپەي شەكىدە  ئايرىلىپ تۇرىدۇ. سۇ مەنبەسى تارىم دەرياسى، بوۋېرۋې دەرياسى، سايرام كۆلى، ئەتىياز پەسلىدە ھاۋا كۆپ ئۆزگۈرەپ تۇرىدۇ، ياز پەسلى ئىسسىق، قۇرغاق شامال چىقىپ تۇرىدۇ، قىش پەسلى ئۇزۇن.
7 a' h# A9 D6 w) {. J) i. M* `
7 J  h# o/ \4 w# @9 y3 k+ jبورتالادا يېزا – ئىگىلىك بايلىقلىرى  مول، ئاشلىق، پاختا، قىزىلمۇچ قاتارلىق 10 دىن ئارتۇق دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرى بار. 100 دىن ئارتۇق ئۆسۈملۈكلەر.  دۆلەتلىك قوغدىلدىغان ھايۋاناتلاردىن تاغ ئۆچكىسى، يىلپىز، بۈركۈت، دوغداق قاتارلىق 9 خىلدىن ئارتۇق. دۆلەتلىك ئىككىنجى دەرىجىلىك قوغدىلدىغان ھايۋانلار ، قۇڭۇر ئېيىق، قاما، چوڭ ئاققۇ، ئاق شۇڭقار قاتارلىق 26 خىلدىن ئارتۇق. كان بايلىقى ئۇمۇمىي مەيدانى420 مىڭ  گىكتار، دېھقانچىلىق مەيدانى 120 مىڭ گىكتار، يايلاق 5 مىليون 40 مىڭ گىكتار، سۇ مىقتارى 12 مىرلىياد 12 مىڭ كۇب مېتىر، يەر ئاستى سۇ بايلىقى 2 مىرلىياد كۇب مېتىر. ئاساسلىق كان بايلىقىدىن  ھاك تاش، گىرانىت تاش، سېلانتىس، مىس رۇدىسى، تۆمۈر رۇدۇسى، سۈر تاش، مەرمەر تاش، سىڭىر تاش، كۇۋارتىس قاتارلىقلار. شارشىلى تەبىئىي قوغدىلدىغان مەنزىرە رايون بار؛ پايدىلنىشقا بۇلدىغان يەر كۆلىمىدىن 500 مىڭ 400 گىكتار،پايدىلىق يەر شارائەتلىرى  يەر بايلىقنىى تەرەققىي قىلدۇرۇشنىڭ مۇھىم ئاشقۇچى.
+ C0 R7 v8 J5 qساياھەت بايلىقى
# u5 Z: o2 g# ?" a% h7 @& Y# J ' f  s3 a+ }' z8 x2 x5 q
  بۆرتالانىڭ ساياھەت بايلىقى ئىنتايىن ئۆزگىچە، شىنجاڭ بويىچە دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى ئەڭ يۇقىرى جاي، كۆلىمى ئەڭ چوڭ بولغان كۆل— دۆلەتلىك مەنزىرى رايونى سايرام كۆلى سۈيى سۈزۈك، ھاۋاسى ساپ ، جەلپ قىلارلىق مەنزېرە رايونى — دۆلەت دەرىجىلىك ئورمان باغچىسى  قار تۇرۇق ، ئاجايىپلىقى بىلەن  ئاسىياغا  داڭلىق. ئۆلكە دەرىجىلىك تاغ جىلغىسى ،  ئاسىيا بويىچە ئەڭ چوڭ سۆكسۆك تەبىئىي قوغدىلدىغان رايون— گەنجا كۆلى. دىنوزاۋر مەزگىلدە  ساقلىنىپ قالغان — شىنجاڭ سەمەندەرى بار.  ئۆلكە دەرىجىلىك قەدىمىي يادىلكارلىقىنى ساقلاش ئورنىدا نۇرغۇنلىغان قەدىمىي يادىلارلىقلار ساقلانغان. بورتالا خەلقى تىرىشىپ ئىلگىرلەپ 3 ئا دەرىجىلىك مەنزىرە رايوننى قۇرۇپ چىققان ؛ بۆرتالا تەبئىي مەنزىرسى ۋە ئۆزگىچە پۇراق ئىپادىلنىپ تۇرغان ساياھەت جەمگاھى. 3 u4 ?9 W" ?  x. J; c+ U8 f4 r
مىللەت، نۇپۇس ; d. X% Z! N4 m& t; f8 F0 o
  ئۇمۇمىي نوپۇس 420 مىڭ ، 35 مىللەتىتىن تەركىب تاپقان ، مۇڭغۇللار 20 مىڭ 600 ، خەنزۇلا0 27 مىڭنى ، ئويغۇرلا0 5 مىڭنى . قازاقلار 30 مىڭنى ، خۇيزۇلار 10 مىڭنى ئگەللەيدۇ. 7 T, e7 p: y0 B% [* d+ j
  بۆرتالا شەھەرگە قاراشلىق 4 كوچا باشقۇرۇش ، 3 بازار، 2 كەنىت، بىر چارۋچىلىق مەيدانى، 152 كەنىت كومىتىت، 129 يېزا بار. ئۇمۇمىي نوپۇس 263682، ئەرلەر 1346644، ئاياللار 129028. دېھقانلار 93061، ئاز سانلىق مىللەتلەر 88015. تۇغۇلۇش نىسبىتى % 11.95، تەبىئىي ئېشىش نىسبىتى% 7.73.; m& o  Z, {4 ?( b: D( r6 L
ئقتىسادىي ئەھۋالىي + I; e1 E) O$ b9 v
  بۆرتالانىڭ ئىقتىسادىي كۈچى ئىنتايىن كۈچلۈك، شەھەر يېزىلاردىكى تۇرمۇش سۈپىتى ئۈزلۈكسىز ياخشىلنىپ تۇرىدۇ. سىياسىي، ئىقتىسادىي، مىللەتلەر ئىتپاقلىقى ، دۆلەتنى قوغداشتا ئىپادىسى ئىزچىل ياخشى بۇلۋاتىدۇ. 2009- يىلى ئۇمۇمىي ئىشلەپچىقىرىش قىممىتى 33 مىرلىياد2 مىڭ، % 12.6 ئاشقان. مالىيە كىرىمى ئۈزلۈكسىز ئۈسۈپ، 2 مىرلىيادتىن ئېشىپ 2 مىرلىيا 300 مىڭغا يەتكەن، % 25.6 ئاشقان. پۇتۇن جەمئىيەت مۇقىم مەبلىغى 16 مىرلىياد 5 مىڭ، % 37 ئاشقان، پارچە تىجارەت ئۇمۇمىي سوممىسى 12 مىرلىياد 100 ، دېھقانلارنىڭ كىشى بېشىغا توغرا كېلدىغان ئۇمۇمىي كىرىمى 6397، 521 سوم ئاشقان،  مالىيە كىرىمىدە " ئون بىر بەش يىللىق" پىلاننى ئەمەلگە ئاشۇرغان . پۇتۇن دۆلەت بويىچە " پەن- تېخنىكىدا ئىلغار شەھەر" ئاپتونوم رايونلۇق تازلىقتا ئىلغار شەھەر"  قاتارلىقى شەرەپلەرگە ھەم " ئاپتونوم رايونلۇق باغچىلاشقان شەھەر" شەرىپىگە مۇيەسسەر بولدى.1 M: l3 G3 F2 N3 g! y% T' q9 @8 G
جەمئىيەت   
8 X7 u9 }" y" Y* `  بورتالا جۇڭگو غەربىدىكى ئېچۋېتىلگەن دۇنيا بويىچە داڭلىق  ئىككىنجى ياۋرۇ- ئاسىيا چوڭ قۇرۇقلىقىنىڭ باش تۈۋرىكى. دۆلەتلىك ئېچۋېتىلگەن پورت — ئالا تاغ ئېغىزى پورتى بۆرتالاغا جايلاشقان. سانائەت ، سودا، ساياھەت ئۆي مۈلۈك كەسپى تەرەققىي قىلغان مۇھىم ئقتىسادىي ئېمپورت- ئېكىسپورت ماللار بازىسى. ھەمكارلاشقان مەمۇرىي كۆلۈم 7.83 كۋادرات كىلومىتىر، دەسلەپكى قەدەمدىكى رايون كۆلىمى 0.79 كۋادرات كىلومىتىر، ئاساسىي ئىقتىدارى مۇكەممەل، قاتنىشى قۇلاي، ئالاقىلىش قولايلىق، سانائەت، ساياھەت، سودا مەبلىغى ئالاھىدە تەرەققىي قىلغان. ئېمپورت- ئېكىسپورت ماللار بازىسى 3.83 كۋادرات كىلومىتىر ، بىر بۆلىكى 1000 گىكتار، بۇ ئىشلەپچىقىرىشنى يۇقىرى كۆتىرىشتە مۇھىم ۋاسىتە. دۆلەت ئىچى سىرتىدىكى ياخشى بولغان مەبلەغ شارائىتىنى ياراتقان. بۆرتالالنىڭ قاتناش تەرەققىياتى ئىنتايىن تېز، پۇتۇن شەھەر ھەر قايسى تاشيوللار 511 كىلومىتىر، دۆلەت ئىچىدىكى 312 تاشيول لىنىيسى 87 كىلومېتىر، ئۆلكە ئىچىدىكى تاشيوللار 135 كىلومېتىر، ناھىيە تاش يولى 154 كىلومىتىر، يىزا- كەنىت تاش يولى 135 كىلومىتىر. 1992- يىلى 6- ئاينىڭ 22- كۈنى دۆلەتلىك مال تۇشۇش ئېچۋېتىلدى، 9- ئايدا رەسمىي يۇرگىزىلدى، ئالاتاغ ئېغىزى، بورتالا بېكىتى، ۋۇلەنداسېن بېكىتى قاتارلىقلار قۇرۇلدى. 2 d' N, ^; y; D5 w. n
ھازىرقى زامان قۇرلىشى2 q. W* p$ O: a% m
بورتالا دۆلەت قەرز تۈرىنى قولغا كەلتۇرۇپ،چەتئەل بانكىلىردىن قەرز ئالدىغان بولغان، بۇ خەلىقنىڭ تۈرلەرگە مەبلەغ سېلىشنى قىزىقتۇرغان. شەھەر قۇرلۇش تۈرى قۇرلۇش سۇرئىتى يۇقىرى كۆتۈرلۈپ، بېڭخۇئەي يولى، چاڭچېڭ يولى ، گۇلۇمتۇ يولى، مەدەنىيەت يولى، قۇرلۇش يولى، ئالغا يولى قاتارلىق 16 قۇرلۇش يېڭى قۇرلۇش تۈرىگە كىرگەن،  186 كىلومىتىر تاشيول ئۇزۇنلىقى قۇشۇلغان، مۇھىم بولغان سودا قۇرلۇش تۈرى مەبلىغى 1مىرلىياد 26 مىڭ غا يەتكەن. ئۆي- مۈلۈكچىلىك قۇرلىشىنىڭ سۇپىتى ئۆسۈپ، ئۇمۇمىي مەبلەغ 3 مىرلىياد 11 مىڭ، ئېچۋېتىلگەن قۇرلۇش كۆلىمى 300 مىڭ كۋادرات كىلومىتىر. بورتالا شەھىرنىڭ ئاساسىي قۇرلۇش ئۈنىمى ئىزچىل تېز بولۇپ، توختىماي ياخشىلىنىپ، خەلق تۇمىشىغا كۆپلىگەن قولايلىقلارنى ئېلىپ كەلگەن،  بۇ چوڭ ئىلگىرلەشلەر تىجارەتتىكى ئۈزلۈكسىزلىكنى يۇقىرى كۆتۈرۈپ، شەھەر مەنزىرسىنىڭ تەرەققىي قىلىشىنىمۇ يۇقىرى كۆتەردى، مەدەنىي شەھەر خەلقىنىڭ قوللىشىمۇ ئىلگىرلەشلەرگە زور تۆھپە قوشتى." @( c* ]/ J8 K+ K
مەدەنىيەت ۋە مائارىپ6 E4 ]- u3 H0 d. W4 I
بورتالا شەھىردە جەمئىي 21 مەكتەپ بار، بۇلار بورتالا موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىغا قاراشلىق بولغان مەكتەپلەر؛ بورتالا تېلۋېزىيە ئالىي مەكتىپى ، موڭغۇل ئوتتۇرا مەكتەپ، ئوبلاستىلىق تېخنىكا مەكتەپى قاتارلىق.
  _3 P; V: O$ h" m3 w' u6 Z6 Z* gبورتالا 1- باشلانغۇچ 1951- يىلى قۇرۇلغان، ئوبلاستلىق گۇلۇمتۇ يولى 109 نۇمۇرغا جايلاشقان، 55 يىللىق تارىخقا ئىگە، مەكتەپنىڭ يەر كۆلىمى 50 گىكتار، مەكتەپتە جەمئىي 3183 ئادەم بار، 862 ئاز سانلىق مىللەت ، 225 كەسپى خادىم، 77 ئوقۇتقۇچى، 3 دۆلەت دەرىجىلىك غوللۇق ئوقۇتقۇچى بار. ; r$ a( s9 ^6 R! E+ k: u
بورتالا شەھەرلىك 2- ئوتتۇرا مەكتەپ، ئۇمۇمىي يەر كۆلىمى 42 گېكتار، قۇرلۇش كۆلىمى 25200 كۋادرات مېتىر، ئۇقۇتۇش كۆلىمى 3800 كۋادرات مېتىر، مەبلەغ قىممىتى 1 مىليون 680 مىڭ. كەسپى ئۇقۇتقۇچىدىن 186، تولۇق كۇرس مەلۇماتىغا ئىگە ئۇقۇتقىچىدىن 174، مەخسۇس كۇرس مەلۇماتىغا ئىگە ئۇقۇتقىچىدىن 12، يۇقىرى دەرىجىلىك ئۇقۇتقىچىدىن 30، ئوتتۇرا دەرىجىلىك ئۇقۇتقىچىدىن 56، ئوقۇش تارىخ نىسبىتى % 100.
3 Y' o3 B: ]9 [, w2 e3 @شامال كۈچى بايلىقى ; Y; t, k5 |1 Q/ u3 p3 ?
  بورتالا شامال كۈچى بايلىقى ئىنتايىن كەڭرى، ئالاتاغ ئېغىزى دۆلەت بويىچە مەشھۇر تاغ ئېغزى، شامال كۈچلۈك،  شامال سۈرئىتى تېز، كۈز پەسلىدە بەكرەك كۈچلۈك. ئالاتاغ ئېغىزنىڭ يىللىق شامال مىقتارى 154 مىليون 55 مىڭ كىلوۋات، تېخنىكا تەرەققىيات رايوننىڭ مىقتارى 75 مىليون 2 مىڭ كىلۋات. بورتالا ئەمىلىي كۈچى 2015 يىلغا كەلگەندە ئالا تاغ ئېغىزنىڭ قۇرلۇشى شىمالىي شىنجاڭدىكى ئەڭ چوڭ شامال مەنبەسى بولۇپ قالىدۇ.6 M8 U6 j7 y5 q' C  N
تاشقى پورت
, O5 k) P$ u" j) D. W" e  ئالاتاۋ تاغ ئېغىزى ئوبلاستنىڭ شىمالىي بۇرجىكىگە توغرا كېلىدۇ، شەرقى شىمال قىسمى چۆچەك شەھىرنىڭ تولى ناھىيسى بىلەن چىگرىلىشىدۇ.غەربىي جەنۇپتا ئىبىنۇر كۆلى غەربى جەنۇپتا بورتالا بىلەن ، غەربىي شىمال قىسمى قازىقىستان بىلەن چىگرىلىشىدۇ، دېڭىز يۇزىدىن ئېگىزلىكى 190~340 مېتىر ئارلىقىدا، ئۈرۈمچى بىلەن بولغان ئارىلىقى 477 كىلومېتىر، ياۋرۇ – ئاسىيا چوڭ قۇرۇقلىقنىڭ دۆلەت ئىچىدىكى باش تۈۋرىكى. پورت ئۇمۇمىي كۆلىمى 155 كۋادرات كىلومىتىر، شەھەر ئىچىدىكى پىلانى 1204 كۋادرات كىلومىتىر، قۇرلۇش كۆلىمى 42.5 كۋادرات كىلومىتىر، قۇرۇلغان قۇرلۇش كۆلىمى 12 كۋادرات كىلومىتىر، دائىم تۇرۇشلۇق نوپۇس 1 مىليوندىن ئارتۇق، ئاقما نوپۇس 30 غا يېتىدۇ، ئالاتاغ ئېغىزى پورتى دۆلىتىمىزدىكى بىردىنبىر تۆمۈر يول، تاشيول، تۇرۇبا يولى ، ئاۋاتسىيە قاتارلىق 4 تۇشۇش تۇرى دۆلەتنىڭ بىر چوڭ دائىرلىك پورت ئېغىزى. ' s# g, D& Z2 L" }! @" M4 h
يىگىرمە نەچچە يىللىق تەرەققىياتنى باشتىن كەچۈرۈپ، ئالا تاغ ئېغىزنىڭ بارلىق ئىقتىدارلىرى مۇكەممەللىشىپ، تۇلۇپ تاشقان كۈچ بىلەن دۆلەتلىك مۇھىم پورتقا ئايلاندى. 4 f& w" i# |$ ^8 P% ?9 Q. w+ e! Y' o/ f% W
مىللىي ئۆرپ- ئادەت
8 ^; d, j% J* Y, u2 P, [  بورتالا خەلقى توپلىشىپ ئولتىراقلىشىدۇ، ئاساسلىق، موڭغۇل، ئۇيغۇر، خەنزۇ، قازاقتىن ئىبارەت 35 مىللەتتىن تەركىب تاپقان، بۇ مىللەتلەتلەر ئۆز ئارا بىر- بىرىگە ياردەمدە بولۇپ، بىر – بىردىن ئۆگۈنۈپ ئۆزگىچە مەدەنىيەت ئۇسلۇبىنى ياراتتى.$ i- w, |+ F4 g* w
ئالتاي تىلنىڭ ئىچىدىكى موڭغۇل يىزىقى ، ئىچكى موڭغۇل تىل يىزىقى، بالباتى تىلى، ئويرات تىلى قاتارلىق ئۈچ خىل تىلغا بۆلۈنگەن. يەنە ئۇيغۇر تىلى، قازاق ، خەنزۇ تىللىرىمۇ كەڭ كۆلەمدە قوللىنىلدۇ.
. F* o) u2 E$ Z; @مۇڭغۇللار ئەڭ بۇرۇن شامان دىنىغا ئېتىقاد قىلدى، كېيىن لاما دېنىغا ئېتقان قىلغان. ئۇيغۇر، قازاق، خۇيزۇلار ئىسلام دىنىغا ئېتىقاد قىلغان. # o( t0 V0 t! b5 |
مۇڭغۇللار نىڭ ئەنئەنىۋى بايرىمى كىچىك يىل ۋە چاغان.  دېھقانلار كالىندارى بويىچە قەمەرىيە 12- ئاينىڭ 23- كۈنى مۇڭغۇللار كىچىك يىلنى ئۆتكۈزدۇ، مۇڭغۇللار چاغاننى چوڭ يىل دەپ ئاتايدۇ. يانۋارنىڭ 15- كۈنى مېدېر بايرىمى ئۆتكۈزدۇ. ئۇيغۇر قازاق، خۇيزۇلار روزاۋە قۇربان  ھېيتنى ئۆتكۈزدۇ، ئۇيغۇرلاردا يەنە قاپاق بايرىمى ، خۇيزۇلار يەنە مەۋلۇت بايرىمى ئۆتكۈزدۇ.
7 Y. x9 L; V, w( {% { مۇڭغۇللارنىڭ توي ئادەتلىرى كۆپ بولۇپ، ئەلچە كىرىش، كۆرۈشۈش، چاي ئىچكۈزۈش، تويلۇق ئەۋەتىش، توي قاتارلىق باسقۇچلارنى بېسىپ ئۆتىدۇ. ئۇيغۇر ، قازاق، خۇيزۇلاردا تويدىن ئاۋۋال نىكاھ ئۇقۇلدۇ، بۇنىڭغا ئاخۇنۇم باش بولىدۇ. + ?, D& b8 m1 x: a' R. }* s/ Y" z
مۇڭغۇللاردا ئات بەيگىسى، چېلىشىش، ئوقيا ئېتىش قاتارلىق كۆڭۈل ئېچىش پالىيەتلەرنى ئۆتكۈزدۇ. مۇڭغۇللاردا مول بولغان " قىشلاق غەزىلى" " ئۆرپ- ئادەت نەزمسى"،" تەمسىل ناخشا" ، " سېغىنىش ناخشىسى" قاتارلىق ئەنئەنىۋې ناخشىلىرى بار. ئۇيغۇرلانىڭ ناخشا ئۇسۇلى ئىنتايىن ئەكىن ۋە گۈزەل، نەپىس، بۇلۇپمۇ پۇت- قۇلى ناخشىنىڭ ئۇدارىغا ئەگىشىپ لەرزان ھەركەتلەر قىلىندۇ، ئۇسۇل قېلپى يوق." مەشرەپ" تە ئۇمۇمىي يۇزلۇك ئۇسۇل ئوينايدۇ. مىللىي چالغۇلاردىن  راۋاب،  دۇتتار ، داپ قاتارلىق چالغۇ ئەسۋابلىرى بار. قازاقلاردا بىر ياكى ئىككى ئادەم دۇمبۇرا چالىدۇ، قالغانلىرى ناخشا ئېيتىپ ئۇسۇل ئوينايدۇ.ئۇلار ئات بەيگىسى، چېلىشىش، ئوغلاق تارتىتىش، قىز تالىشىش قاتارلىق پائىلىيەتلەرنى ئۆتكۈزۈپ تۇرىدۇ." گۈل" خۇيزۇلارنىڭ ئۆزگىچە ناخشا سەنئىتى.
كىرگەندىن كېيىن ئىنكاس يازالايسىز كىرىش | تىزىملىتاي

رەسىمسىز نۇسخا|يانفون نۇسخىسى|qadam   

GMT+8, 2017-12-18 01:44 , Processed in 0.372108 second(s), 22 queries .

Powered by Discuz! X2.5 Licensed

© 2001-2012 Comsenz Inc.

چوققىغا قايتىش