كورۋ: 422|جاۋاپ: 0

ئلە قازاق اپتونوم وبىلاسى

[جالعانىمدى كوشىرۋ]

408

تاقىرىپ

0

دوستلىرىم

1382

ءنومىر

بەكەت جاۋاپتىسى

Rank: 9Rank: 9Rank: 9

جولدانعان ۋاقىتى 2016-1-18 12:18:50 |بارلىق قاباتتى كورسەتۋ
ئلە قازاق اپتونوموبىلاسى

3 z% Q% l/ [( z; `6 s6 c& T
ئلە قازاق اپتونوموبىلاسى مامىلەكەتىبىزدىن تۉندۉك باتىشىنداقى چەك ارا رايون ، 1954-جىلى قۇرۇلعان، چۅيچۅك ، التاي جانا 10 شاار ووداندارعا تىكەلەي قاراشتۇۇ ، مامىلەكەت بويۇنچابىردەنبىر قاراشتۇۇ رايون جانا شاار ووداندارعا قاراشتۇۇ اپتونوم وبىلاس ، باتىشبۅلۉگۉ ازىيا ەۋروپا مامىلەكەتى قازاقىستان مەنەن قوشۇنا كەلەت ، بۇل جەردە جۇڭگوقۇرعاقتىق جولۇنداقى ەڭ چوڭ سوودا پورتۇ بار (قورعوس پورتۇ) ، اپتونوم رايونعوقاراشتۇۇ اداتتاقى كەسىپتىك كۇرۇستان ئلى پەداگوكىيكا ئنىستوتۇ ، شئنجاڭ ئشتەپچىعارۇۇ قۇرۇلۇش بىڭتۇەنى 4-7-8-10-دىۋزىيا جانا كەن ئداراسى ، باتىش ورمونچۇلۇقئداراسى ، اشەن ورمونچۇلۇق ئداراسى ، شئنجاڭ تامەكى زاۋۇتۇ ، اشى التىن كەنىقاتارلۇۇ 1-تۉركۉمدۅگۉ بوربور جانا اپتونوم رايونعو قاراشتۇۇ ئدارالار بار ، ئلىداعى « چەك ارا بوستوندۇعۇ » « ورتو ازىيا نىم ارالى » « گۉلدۉك شاارى » ، قۇلجائلى وبىلاسىنىن بوربور شاارى ، جەر كۅلۅمۉ 350 مئڭ كۋادىرات كىلومەتىر ،جاان-چاچىن ۅلچۅمۉ تولۇق بولعوچقو ورتو ازىياداقى نىم ارال جانا چەكارا بوستوندۇعۇدەپ اتالعان ، جالپى جان سان 5 مئليوندون اشات ، قازاق ، حۇيزۇ ، ۇيعۇر ، حانزۇ ،موڭعۇل ، شىبە قاتارلۇۇ 47 ۇلۇت توپتوشۇپ ولتۇراقتاشقان ، اراسىندا قازاقتار %25.5، حانزۇلار %45.2 ، ۇيعۇرلار %15.9 ، حۇيزۇلار %8.3 ، موڭعۇلدار %1.69 ، شىبەلەر%0.83 ەەلەيت ، 2012-جىلداقى ۅزگۅچۅ كۅركۅم 200 شاار قاتارىنا كىردى .
تارىحىي ۅنۉگۉۉ
ئلىنىن اتى ئلىدارىياسىنان كەلگەن بولۇپ ، ەڭ مۇرداقى «حانناما» دەپ اتالعان ، چىڭشىحۇاڭدوورۇندا ئلى دەپ اتالعان ،
بايىرقى ئلى
باتىش جۇرتتاقى تۇمار
بايىرقى ئلى ، ئلىدارىياسى جالپىلاشتىرىپ چىعىشقا قاراي كەڭ رايونعو قاراپ اعات .
يۈەن مومىڭ ەڭمۇرداقى بىجۇبالىحەن مامىلەكەتى ، حانمۇ ازىرقى قۇلجانىن جانىنداقى ئلى وودانىبويۇنا جايعاشقان ، ئلى رايون باتىش ساياسىي بوربور . چىڭ حاندىعى مەزكىلدە ئلىبار ەلە ، چىنشحۇاڭ مەزكىلدە جۇڭعاردىن توپولوڭۇنان امان قالعان . چىنشىحۇاڭ27-جىلى قورعاستى « ئلى زۇڭتۇڭدۇن قومانداندىق بوربورۇ» قىلىپ بەكىتگەن . چاروسىيامەزكىلىندە ئلىنىن كۅپ بۅلۉك جەرلەرى روسىيا ئمپىرىياسى تارابىنان ەەلەپ الىنعان .1954-جىلى 11-ايدىن 29-كۉنۉ ئلى قازاق اپتونوم وبىلاستى قۇرۇلعان ، ئلى شاارى ئلىقازاق اپتونوم وبىلاسىنىن شاارى قىلىپ ۅزكۅرتۉلگۅن ، ئلى قازاق اپتونوم وبىلاسىناقاراشتۇۇ چۅيچۅك ، التاي 2-رايون قۇرۇلعان .
تاڭ دوورۇندابوربوردۇن ساياسىي كۉچۉ ئلىگە كىرشتەن مۇرۇن ، ئلى رايونۇندا بىر بۅلۉكتۇرۇقسۇزدۇق جۉز بەرگەن ، جاڭى ەرانىن 657-جىلى ئلىگە جۉرۉش قىلىپ 100 مئڭدەنارتىق اسكەردى جوق قىلعان ، تۉشتۉك جانا تۉندۉكتۅكۉ جول بويۇنچا اسكەر كىرىپتوپولوڭدۇ باسىقتىرىپ ، باتىش جۇرتتۇ قايتادان بىردىككە  كەلتىرگەن .
تاڭ دوورۇنان كيىن ،ياكىما بىرلەشىپ قارا حانيلار مامىلەكەتىن قۇرۇپ چىققان ، الاردىن باشچىسى ۅزۉنجۇڭگۇڭ دەپ ويلوپ ،«تاش شاپتول چەچەگى » دەپ بىرىنچى بولۇپ ىسلام دىنىنە سىينۇۇچۇجەردىن ۇقۇعۇن جۉرگۉزگۅن .
13-قىلىمدا  چىڭگىزحان تۉندۉك جايلوسۇن بىردىككە كەلتىرىپموڭعۇل قونۇشۇن قۇرۇپ چىققان ، باتىشقا جۉرۉش قىلىپ ، باتىش جۇرتتۇۇ بوي سۇندۇرعان، 1211-جىلى شىلاۋنىن ۇقۇعۇن تىترەتگەن . 1219-جىلى چىڭگىزحان ورتو ازىيا اسكەرباشتاپ ، ورتو ازىيانىدا بوي سۇندۇرعان ، ۅزۉ بوي سۇندۇرعان باتىش جۇرت جانا ورتوازىياداقى ەڭ چوڭ رايوندۇ 2-ۇۇلۇ چاعاتايعا بەرگەن ، اتىن چاعاتاي مامىلەكەتى دەپبەكىتگەن .
چىڭ حاندىعىۅكۉمۅتۉندۅ ئلى بار ەلە ، 1755-جىلى چىڭ حاندىعى 10 نەچە جىلدان بەرى جۇڭعارلارعاقىلعان ۇرۇشۇن توقتوتۇپ ، بوربوردۇق داۋاجعا جازا ۇرۇش قىلىپ تولۇق جەڭىشگە جەتگەن.
ئلى ۅزگۅچۅ رايون ،1950-جىلى ئلىدە ۅزگۅچۅ رايون ئلى وودانىن بەكىتگەن ، ئلى شاارىنا قاراشتۇۇ 12ووداندى بىرىكتىرگەن . 1952-جىلى ئلى ۅزگۅچۅ رايوندۇن باشتىعىن بەكىتگەن ، بىرشاار ، 12 وودانعا باش بولعون . 1954-جىلى نىلقا ووداندىن اتىن ۅزكۅرتگۅن .
1955-جىلى ئلى ۅزكۅچۅرايونۇ تارقاتىپ جىبەرىلىپ ، قۇلجا ، سۇيدىڭ ، قورعاس ، كۉنەس ، توعۇز تارا ،نىلقا ، تەكەس ، موڭعۇلگۉرۅ قاتارلۇۇ 8 ووداندى جانا چاپچال شىبە اپتونوم ووداندىئلىگە تىكەلەي قاراشتۇۇ قىلىپ بەكىتگەن .
ئلى رايونۇ :1975-جىلى ئلى رايونۇ قۇرۇلۇپ ، ئلى قازاق اپتونوم وبىلاستىنىن جەتەكچىلىگىنەۅتگۅن ، ئلى قازاق اپتونوم وبىلاستىنىن قۇلجا شاارى جانا وودانداردان نىلقا ،كۉنەس ، توعۇز تارا ، تەكەس ، موڭعۇلگۉرۅ ، قورعوس ، چاپچال شىبە اپتونوم وودانقاتارلۇۇ بىر شاار ، جەتى وودان ، بىر اپتونوم ووداندار  ئلى قازاق اپتونوم وبىلاستىنىن قاراماعىناۅتگۅن .
بۇل جەردە 13 كۅچۅباشقارماسى ، 19 بازار ، 78 ايىل ، 160ولتۇراق رايون باشقارۇۇ ، 656 كەنت كومتەتىبار ، شئنجاڭ ئشتەپ چىعارۇۇ قۇرۇلۇ بىڭتۇەن 4-7-8-9-10-دىۋزىيا جانا كەن ئداراسى ،باتىش ورمونچۇلۇق ، ئداراسى ، اشەن ورمونچۇلۇق ئداراسى ، شئنجاڭ تامەكى زاۋۇتۇ ، اشىالتىن كەنى قاتارلۇۇ ئدارالار بار .
ئلى شاارى : كۉيتۉنشاارى ، قۇلجا شاارى
ووداندار : نىلقا ،كۉنەس ، توعۇز تارا ، تەكەس ، موڭعۇلگۉرۅ ، قورعوس ، چاپچال شىبە اپتونوم وودان .
جان سان
وبىلاستاقى جالپى جانسان 44 مئليون 8 مئڭ  ، از ساندۇۇ ۇلۇتتاردىنجالپى جان سانى 24 مئليون 800 مئڭ ، %56.5 ەەلەيت ، تۅرۅلۉۉ سالىشتىرماسى %19.83 ،ۅلۉۉ سالىشتىرماسى %4.88 ، تابىعىي كۅبۅيۉ سالىشتىرماسى %14.95 .
جۇعىراپىيالىق ابالى
ۇزۇندۇق جانا كەڭدىك
ئلى وبىلاستىنىن چىعىشۇزۇندۇق 80 گرادۇس 9 مئنوت 42 سكۇنت 40 گرادۇس 10 مئنوت 45 سىكۇنت ، تۉندۉك كەڭدىك40 گرادۇس 14 مئنوت 16 سىكۇنت 49 گرادۇس 10 مئنوت 45 سىكۇنت .
ابا كىلىماتى
ئلى جۇڭگودوقۇ چوڭقۇرعاقتىق مەەلۉۉن ابا كىلماتىنداقى رايون جىلدىق ەڭ جوعورۇ تەمپىراتۇرا ℃10 ، ەڭ تۅمۅن تەمپىراتۇرا ℃51-  ،جىلدىق ورتوچو سۇۇ ۅلچۅمۉ : ئلى دارىياسى 300-500مللىيمەتىر  ايلاناسىندا ، جىلدىق كۉن نۇرۇ تۉشۉۉ 2898.4ساات .
جەر تۉزۉلۉشۉ
ئلە قازاق اپتونوموبىلاستى ورتو ازىيا ئچكى قۇرعاقتىقتىن كىندىك رايونۇ ، بۇل جەردە ەگىز توولور بار، داعى كەڭ كەتگەن ويپوتتۇق جانا دارىيالار بار ، «ۉچ توو ەكى ويپوتتۇق » اپتونومرايوندۇن مۇيۇم جەر تۉزۉلۉشۉندۅكۉ جالپى بوربور : تيانشان توو قىرقالارى پولىكۇشاارى اپتونوم وبىلاستىنىن تۉشتۉك بۅلۉگۉنۅ جايعاشقان ، باتىش بۅلۉگۉ ئلەدەنباشتالعان جالپى ۇزۇندۇعۇ 1700 كىلومەتىر ، اپتونوم وبىلاس مەنەن بولعون ارالىعى450كىلومەتىر ، دەڭىز دەڭگەلىنەن بىيكتىگى 4000-6000 مەتىرگەچە ، ەڭ ەگىز تەمىرچوقۇنۇن دەڭىز دەڭگەلىنەن بىيكتىگى 7443 مەتىر ، باتىش تارابى ۉچ تاراپ تووقاپتالى پولكىنو ، كىگۇچىن ، ۋۇسۇڭ تووسۇ جانا نارات توو قاپتالى ۉچ بۇرچەكشەكىلىندە .
جەر تىتىرۅۅ
2007-جىلى 5-ايدىن16-كۉنۉ قورعوس وودانى 3.5 بال جەر تتىرەگەن .
2007-جىلى 7-ايدىن20-كۉنۉ تەكەس وودانىندا 5.9بال جەر تىترەگەن .
2007-جىلى 12-ايدىن4-كۉنۉ كۉنەس وودانىندا 4.1 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 1-ايدىن4-كۉنۉ نىلقا وودانىندا 3.5 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 1-ايدىن 17-كۉنۉكۉنەستە 2.9 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 1-ايدىن17-كۉنۉ نىلقىدا 4.7 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 1-ايدىن17-كۉنۉ نىلقىدا 3 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 1-ايدىن17-كۉنۉ نىلقىدا 3.8 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 1-ايدىن17-كۉنۉ نىلقىدا 2.3 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 1-ايدىن25-كۉنۉ موڭعۇلگۉرۅدۅ 2.1 بال جەر تىترەگەن .
2008-جىلى 2-ايدىن8-كۉنۉ نىلقىدا 2.5 بال جەر تىترەگەن .
2008-جىلى 2-ايدىن8-كۉنۉ كۉنەستە 2.4 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 3-ايدىن19-كۉنۉ توعۇز تارادا 2.5 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 3-ايدىن27-كۉنۉ قورعوستو 3.3 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 5-ايدىن17-كۉنۉ تەكەستە 3.1 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 6-ايدىن8-كۉنۉ قۇلجا شاارىندا 2 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 6-ايدىن16-كۉنۉ چاپچال وودانىندا 2.5 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 6-ايدىن13-كۉنۉ توعۇز تارادا 2 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 6-ايدىن17-كۉنۉ چاپچال وودانىندا 2.5 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 8-ايدىن6-كۉنۉ نىلقىدا 3.3 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 9-ايدىن11-كۉنۉ نىلقىدا 2 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 10-ايدىن3-كۉنۉ نىلقىدا 2 بال جەر تىتىرەگەن .
2008-جىلى 11-ايدىن12-كۉنۉ كۉنەستە 2.1 بال جەر تىتىرەگەن .
2009-جىلى 1-ايدىن25-كۉنۉ چاپچالدا 3.1 بال جەر تىتىرەگەن .
2009-جىلى 1-ايدىن26-كۉنۉ چاپچالدا 2.6 بال جەر تىتىرەگەن .
20098-جىلى 2-ايدىن2-كۉنۉ چاپچالدا 2 بال جەر تىتىرەگەن .
2009-جىلى 3-ايدىن10-كۉنۉ قورعوستو 2 بال جەر تىتىرەگەن .
2009-جىلى 4-ايدىن28-كۉنۉ كۉنەستە 2.6 بال جەر تىتىرەگەن .
2009-جىلى 5-ايدىن1-كۉنۉ كۉنەستە 2.4 بال جەر تىتىرەگەن .
2009-جىلى 5-ايدىن2-كۉنۉ نىلقىدا 2.3 بال جەر تىتىرەگەن .
2012-جىلى 9-ايدىن 1-كۉنۉ14دۅن 47 مئنۇت ۅتگۅندۅ ئلە قازاق اپتونوم وبىلاسى كۉنەىستە 4.3 بال جەر تىتىرەدى، تىتىرەگەن جەر 6 كىلومەتىر ايلاناسىندا .
2012-جىلى 9-ايدىن14-كۉنۉ 11 دەن 21 مئنوت ۅتگۅندۅ نىلقىدا ، تۇعۇز تارا چەكاراسىندا 4.7 بال جەرتىتىرەگەن ، 6 كىلومەتىر ايلاناسىندا .
تابىعىي كۅرۉنۉش
ئلە قازاق اپتونوموبىلاستى : ئلەنىن جەر كۅلۅمۉ كەڭىرى ، بايلىعى مول ، سۇۇ-توپۇراق ئلاستىكالىعىمول ، سۇۇ ۅلچۅمۉ پۉتۉن شئنجەڭدىن %41 تىن ەەلەيت ، تابىعىي جايلوو 3مئلىيارتكەكتاردان اشات ، ايدوو جەر 30 مئليون كەكتار ، ۅزدۅشتۉرۉلگۅن جەر 13 مئليون 50مئڭ كەكتار ، ئلى دارىياسى مەنەن ەرتىش داىياسى ۅنۉگۉشۉنۉن زور كۉچۉ ، كەن بايلىعىمول ، ازىرعاچا بايقالعان كەن بايلىعى 86 تۉردۅن اشات . اراسىنداقى 28 تۉر ۅنۅرجايئشتەپ چىعارۇۇدا ئشتەتىلەت ، كۅمۉر ، التىن ، مئس ، تەمىر قاتارلۇۇ ازىرشئنجاڭداقى ەڭ چوڭ التىن كەنى اشى التىن كەن ، شئنجاڭداقى ەڭ چوڭ مئس كەنى اشى مئسكەن ، جۇڭگودوقۇ تۉندۉك باتىش نەگىزكى كەن ، جاندۇۇلار بايلىعى اياباي قىمباتتۇۇ ،ورموندۇن جالپى كۅلۅمۉ 800 مئڭ كەكتار ، نىم داراق جالپى ۅلچۅمۉ 1 مئلىيارت 6 مئڭ، پۉتۉن شئنجاڭدىن %74 ەەلەيت ، 60 دان ارتىق ايباناتتار  ، 700دۅن ارتىق ۅسۉمدۉك ، پەن تاحىنيكا جانائشتەپ چىعارۇۇدا پايداسى بار ،
جەر بايلىعى
پۉتۉن وبىلاستىن جەركۅلۅمۉ 350 مئڭ كۋادىرات كىلومەتىر ، تۉندۉك تۉشتۉك 760 كىلومەتىر ، چىعىش باتىشۇزۇندۇعۇ 630 كىلومەتىر ، بۇنۇن ئچىندە وبىلاسقا قاراشتۇۇ بولعون جەر كۅلۅمۉ270035 كۋادىرات كىلومەتىر ، شاار وودانداردىن 57418 كۋادىرات كىلومەتىر ، چەكارامەنەن بولعون ۇزۇندۇعۇ 2019 كىلومەتىر ، توو كۅلۅمۉ 8363244 كۋادىرات كىلومەتىر ،وي-دۅڭ 6298931 كەكتار ، تۉزدۉك 10297437 كەكتار ، قۇمدۇق 2043855 كەكتار ،پايدالانباعان جەر كۅلۅمۉ 409 مئليون 700 كەكتار .
سۇۇ بايلىعى
وبىلاستا دارىياۅستۅڭدۅر 208 ، جىلدىق اعۇۇ ۅلچۅمۉ 363 مئليارت 20 مئڭ كۇب مەتىر ، بۇنۇن ئچىندەتابىعىي سۇۇ ۅلچۅمۉ 319 مئليارت 6 مئڭ ، جەر استى سۇۇ ۅلچۅمۉ 186 مئليارت 800 ،توو رايوندوقۇ 139 مئليارت ، تۉزدۉكتۅكۉ سۇۇ بايلىعى 106 مئليارت 44 مئڭ ، كۅلدۅر1125.3 كەكتار ، مۇزدۇق 3065 ، جالپى كۅلۅمۉ 3524.44 كەكتار .
نەگىزدۉۉ كەن بايلىعى
ئلە وبىلاسىنداقىنەگىزكى كەن بايلىعى ، بىرىلىي ، دولمىت ، كالىي شىپاتى ، حروم ، كۅمۉر ، تەمىر ،مانگان ، نىگىل ، التىن ، كۉمۉش ، الىيومىن ، سىنىك ، اك تاش ، فىلورىت .
اعارتۇۇ مادانئياتى
ئلە وبىلاسىنىناعارتۇۇسۇ اياباي ۅنۉگگۅن ، 50 نەچە جىلدىق تىرىشۇۇ ارقىلۇۇ ۅزكۅچۅ ۅنۉگۉۉنۉ قولعوكەلتىردى ، 2005-جىلدىن اقىرىنا كەلگەندە پۉتۉن وبىلاستاقى باشتالعىچ مەكتەپ ،تولۇقسۇز ورتو ، تولۇق ورتو ، 1949-جىلعا سالىشتىراعاندا 6 ەسسە اشقان .
ۇلۇتتۇق وقۇتۇۇ
ۇلۇتتۇق وقۇتۇۇ تولۇپتاشقان ئشەنىچگە ەە ، مەكتەپ وقۇتۇشتا ، حانزۇتىلى ، ۇيعۇر تىلى ، موڭعۇل تىلى ،قىرعىز تىلى ، شىبە تىلى ، ورۇس تىلى قاتارلۇۇ ۇلۇتتۇق تىلدەر بار ، پۉتۉنمامىلەكەتتەكى تىلدەر ەڭ كۅپ بولعون وبىلاس .
ەڭ تەز ۅنۉگۉۉ
اعارتۇۇ ، پەنتاحنىيكا ۅنۉگۉۉ اياباي تەز ، 2005-جىلى وبىلاستىن ساباق تەماسىنداقى 87 تۉر ،بۇنۇن ئچىندە 20 تۉردۅن ارتىق مۇيۇم تۉر بولۇپ ەسەپتەلەت .
داڭىقتۇۇ كۅرۉنۉشرايونۇ
«شئنجاڭعا كەلبەيتۇرۇپ جۇڭگونۇن قانچالىق چوڭدۇعۇن ، ئلىگە كەلبەي تۇرۇپ شئنجاڭدىن قانچالىق ەكەنىنبىلبەيسىز » ، ئلى قازاق اپتونوم وبىلاستى مەكەندىن تۉندۉك باتىشى چەكارا رايون ،باتىش بۅلۉگۉ ازىيا ەۋروپا مامىلەكەتى قازاقىستان مەنەن قوشۇنا ، چەكارا ۇزۇندۇعۇ2000 كىلومەتىر ، بۇل شئنجاڭدىن %3.4 ەەلەيت . %12 جان سان باعات ، بايلىعى كەڭىرى، پۉتۉن جەردىن %87 چارباچىلىقتى نەگىز قىلات ، جايلوو ، ورموندۇق %67.7 ەەلەيت ،ئلى تارىحى ۇزۇن ، مادانئياتى مول ، ايباتتۇۇ تيانشان تووسۇ ، كەڭ گەتگەن بايلىعى، بۉك-باراقسان ورموندۇق ، چۇڭقۇر جىعاسى ، كۅپكۅك كۅلدۅرۉ ، ارجىلى كۅپتۅگۅنساياقاتچىلاردى ۅزۉنۅ تارتىپ تۇرات ، بۇل جەردە داڭىقتۇۇ بولعون كۅكسۇنعۇل چوڭجايلوسۇۇ ، شئنجاڭدىن نىچكە جۉندۉۉ قوي مەكەنى ، «دۇلدۇل ئلى اتى »اياباي داڭىقتۇۇ.
مۅمۅ جىلعاسى
« ئلىدەكى 1-كۅرۉنۉشرايونۇ » قورعوستوندۇن تۉندۉك چىعشىنان 40 كىلومەتىر الىستا ، 312-جول ۉرۉمچۉ ئلەتاش جولۇ مەنەن تۇتاشات ، جالپى ۇزۇندۇعۇ 28 كىلومەتىر ، جىلانداي سوزۇلعان بۇلتاش جول ۅتۅ قووز بولۇپ ماشىينەلەر قۇدۇم ۅزۉن ۇچقانداي سەزىشەت ، مۅمۅ جىلعاسىتابىعىي كۅحار بولۇپ مۅمۅلۅردۉن سانى ۅتۅ كۅپ ، دارىلىق قىمباتى مول ، ەرتە جازدانكۉزگۅچۅ چەچەكتەر ۅتۅ قووز ، ايلاناعا اتىر جىتىن چاچىپ تۇرات ، ئلە دارىياسىتيانشان توو قىرقالارىنان كەلىپ چىققان چەكاراعا قاراپ اعات ، قازاقىستانرەسپۇبىلىكاسىنىن كارىپ سۇۇ امبارىنا اعات ، جۇڭگو چەكاراسى مەنەن بولعون ارالىعى400 كىلومەتىردەن ارتىق ، شئنجاڭداقى داڭىقتۇۇ ئچكى دارىيا ەسەپتەلەت .
داڭىقتۇۇ تۉشۉمدۅرۉ
ئلەنىنجەمەكتىكتەرىنەن كۉچتۉۉ ۇلۇتتۇق ۅزكۅچۅلۉك چىعىپ تۇرات ، ۅزكۅچۅ داامدار قايماقچاي ، پولۇ ، پىكتوزالىق شورپو ، مانتى ، ناارىن ، ۅپكۅ قارىن ، نان ، لاعمان ،قىمىز .
جايلوودوقۇئچكىلىكتۉۉ قىمىز ، ىسپىرت قۇرامى 1.5-3 گىرادۇسقاچا ، ماس قىلبايت ، ازىقتىققۇرامى جوعورۇ ، قۇرامىندا ۋىتامىن جانا كالتىسىي بار ، ئچكىلىكتۉۉ مۇزداق  بولۇپ جۉرۉككۅ بارات .
نارىن : نارىنجايلوودوقۇ نەگىزكى تاماق ، قازاق قىزعىزداردىن ۉيۉنۅ مەيمان كەلگەندە جاسالۇۇچۇنەگىزكى تاماعى ، باشىندا ەتتى قايناتىپ اندان كيىن اشتى سالات ، قاچاعا الىپۉستۉنۅ ەت جانا شورپو قۇيۇلات ، بۇل تاماق ارقايسى ۇلۇتتاردىن جاقتىرىپ جەيتۇرعانتاماعى .
دۉمدۅمۅ بالىق :شىبەلەردىن نەگىزدۉۉ تاماعى ، اچۇۇ دارى-دارمەكتەر سالىنات ، قۇرساقتى اچىرات ارىجەشتۉۉ ، بۇعا ايبانات مايى تۇز ،زەنجۋەل ،اچۇۇ مۇرچ قاتارلۇۇلار ئشتەتىلەت .
ۅپكۅ-قارىن :ۇيعۇرلاردا ۇي قوي ەتىنەن كۅپتۅگۅن داامداردى جاساعالى بۇلۇت ،جانا قويدۇنئچىندەكى مۅچۅلۅرۉنۅن داامدۇۇ بولعون ۅپكۅ-قارىندى جاساعالى بولوت ، ۅپكۅ-قارىن ۇيعۇرلاردىنجاقتىرىپ جەيتۇرعان تاماعى ، مەيمانداردى كۉتۉۉدۅ دا اداتتاداعى جاسالات .
ماي سۉرتۉلگۅن بۇۇنان : بىر تۉردۉۉ گۉل شەكىلىندە جۅرگۅلۅت ، ماي سۉرتۉلۅت ،داامدۇۇ بولۇپ بىر جەگەنادامدىن تىلىندە قالات .
بال مۇزداق : ئلەدەبال مۇزداق ۇيعۇرلار ەلە ۅزدۅرۉ ئشتەپ چىعارات ، ئلە حانزۇ رايونۇنداقى كۅنۅ دۉكۅنباارى ادام بىلىشى مۉمكۉن ، ەگەر بىلبەسەڭىز ۇشۇل جەرگە بارىپ سۉرۉشتۉرسۅڭۉز بولوت.
ساارى ماي : شئنجاڭقۇلجاداقى ساارى مايدىن داامى ۅتۅ تاتتۇۇ ، قويۇ ، قاچالانۇسۇۇ ۅلچۅمدۉۉ ، ساارقىناشتالىق جاسالات ، قايماق چايدىن ئچىنە سالىنات ، نان ، مۅمۅ قىيامى مەنەن قوشۇپجەشكە بولوت .
بال تۉشۉمدۅرۉ 1)گۉل چەچەگى ئلە وبىلاسىنداقى جايلوو تارىحتان بەرى قورعولوتۇرعان رايون ،چۅيرۅسۉ كۅركۅم ، پاكىز ، گۉلۉ مول ، ار تاراپتۇۇ ازىقتىق قىمباتىنا ەە . (2) تووگۉلۉ بالى : «چەكارا بال امبارى» ئلەدە ئشتەپ چىعارۇۇ قىمباتى ۅتۅ جوعورۇۇ ،پۇراعى ، داامى ۅزكۅچۅ ،(3) ەنە اارى شىرنەسى : ەنە اارى بوتقوسۇ دەپ اتالات ،ئشچى اارىنىن ئچكى اجىرالماسىنان الىنات ، ازىقتىق قىمباتى جوعورۇۇ ، قۇرامىنداكالتىسىي بار ، جاشىل جەمەكتىك جانا داارى تۉشۉمدۅرۉ قىلىنات .
داربىز ئلەدە ۅزكۅچۅجەمەكتىك ەسەپتەلەت  ، ئلەنىن ەڭ چوڭداربىزى چاپچال شىبە اپتونوم وودانىندا ۅستۉرۉلۅت ، شەكىلى جۇمۇلاق ، تۉسۉ قىزىل .
تاش الما : ئلەنىنتاش المانىن 14 تۉرۉ بار ، كۅلۅمۉ چوڭ ، داامى قىرتاق  جەكىلىكتۉۉ .
بۇۇداي سىمال اتىرجىتتۇۇ گۉل (ۇستقۇددۇس) : بىر تۉردۉۉ جوعورۇۇ ەكونومىيكالىق قىمباتىقا ەە بولۇپادامعا ۅزكۅچۅ ۉزۉر بەرەت ، قۇرعاتىلعان بۅلۉگۉن كيىمدەردىن جانا ۉي جازالاىناسالىپ قويسو اتىر جىتىن چاچىپ تۇرات ، ئلى رايونۇ بولۇپدا ئلە دارىياسى بويۇنداقىبڭتۇەن 65-اتىرەتى جانا سانگوڭ حۇيزۇ ايلىندا نەچە ون مئڭ مو سۇس ىراڭ دەڭىزىنكۅرگۅلۉ بولوت ، بۇل جەر مامىلەكەت تارابىنان «جۇڭگو بۇۇداي سىمال اتىر جىتتۇۇ گۉلمەكەنى » دەپ اتالعان .

' `! y' u5 P/ D
ءسىز تىركەلگەننەن كەيىن جاۋاپ جازا الاسىز كىرىش | اۆتوماتتى تىركەلۋ

سۋرەتسىز نۇسقا|قولفون نۇسقا|قادام تورۇ    

GMT+8, 2018-1-19 17:27 , Processed in 0.380159 second(s), 22 queries .

Powered by Discuz! X2.5

© 2001-2012 Comsenz Inc.

چوققىغا قايتىش